
Religie:
Sommige praktiserende groepen zien vrouwenbesnijdenis als een gebruik dat verbonden is met de Islam. Zo heerst het idee dat het gebruik voorgeschreven wordt in de Koran en/of in de Hadith ( in de overleveringen van de profeet). Volgens vele islamitische geleerden heeft VGV echter niets te maken met de Islam. Daarnaast komt er in Noordwest-Afrika, onder andere in Marokko, Algerije en Tunesië, geen meisjesbesnijdenis voor, terwijl dit gebied al in de tweede helft van de zevende eeuw werd geïslamiseerd en kwam de islamisering van centraal Afrika pas in de negentiende eeuw op gang, waar de traditie toen al eeuwen bestond. Meisjesbesnijdenis kan dus niet als een islamitische gewoonte getypeerd worden. Dit wordt ook bevestigd door het feit dat op het Arabische schiereiland en in Aziatische landen met een sterke moslimtraditie het gebruik nooit (grootschalig) is ingevoerd. Niet alleen islamieten praktiseren meisjesbesnijdenis. Het gebruik komt ook voor onder het animisme en (koptisch) christenen.
Traditie:
Veel praktiserende groepen ervaren meisjesbesnijdenis als een vanzelfsprekendheid, terwijl de achtergrond van het gebruik vaak onbekend blijft. Er wordt vastgehouden aan de traditie omdat het vanuit historisch oogpunt ‘goed’ is.
Controle seksualiteit:
Een ander reden voor het in stand houden van meisjesbesnijdenis is om ervoor te zorgen dat er geen seksuele contact plaatsvindt voor het huwelijk. Ook wordt ervoor gezorgd dat de vrouw in afwezigheid van haar echtgenoot geen overspel kan plegen. Vrouwen zouden voor hun eigen natuur beschermd moeten worden, want een vrouw die niet besneden is zou meerdere partners willen hebben.
Druk van de familie en gemeenschap:
Wanneer ouders er niet voor kiezen hun dochter te laten besnijden geeft dit vaak geen garantie dat dit ook niet zal gebeuren. Vaak zijn het de grootouders, vooral de grootmoeder, die druk uitoefenen op de ouders. De meisjes worden dan alsnog besneden. In een gemeenschap gelden er bepaalde normen en waarden en er wordt van iedereen verwacht dat ze hieraan houden.
De gemeenschap heeft dus een enorme invloed op keuze van ouders om hun dochter te besnijden. Als besnijdenis een norm is in een gemeenschap is de kans ook groot dat ouders zich gedwongen voelen om hun dochters laten besnijden. Want dan pas wordt hun dochter een erkend lid van de gemeenschap.
Rol van de vrouw:
Door middel van de besnijdenis worden meisjes als het ware maagd gemaakt en kunnen ze uitgehuwelijkt worden. Deze maagdelijkheid is een deel van wat een vrouw behoort te zijn en is van belang voor het vinden van een goede huwelijkspartner en hiermee verbonden, een goede bruidsschat. Op deze manier is de traditie verbonden met eer en schaamte van zowel het meisje als haar familie.
Schoonheid en hygiëne:
In sommige maatschappijen worden onbesneden vrouwen als lelijk beschouwd en er wordt gedacht dat zij meer kans hebben op infecties. Dit terwijl infecties juist één van de lichamelijke gevolgen van besnijdenis kunnen zijn. Een besneden meisje wordt in deze maatschappijen in tegenstelling tot een onbesneden meisje als mooi en hygiënisch gezien.
Wanneer een meisje niet besneden is kan dit tot grote sociale gevolgen leiden. Het meisje wordt beschouwd als onrein en wordt verdacht van seksueel contact voor het huwelijk. Een onbesneden ‘open’ vrouw wordt verstoten en heeft minder kans op een huwelijk. Maar ook het meisje/de vrouw zelf voelt zich vaak lelijk en onvolmaakt wanneer zij onbesneden is. Alhoewel deze theorie tegenwoordig steeds minder toepasbaar is.